Helepolisin Doğuşu ve Epimakhos’un Uç Örneği Üzerine Bir İnceleme

Özet

Özet

Antik çağ kuşatma tekniklerinin en görkemli unsurlarından biri kuşatma kuleleridir. Bu yapılar, surların yüksekliğini aşmak, okçular ve mancınıklar için atış platformu sağlamak ve diğer kuşatma makinalarının surlara güvenle yaklaşmasını temin etmek amacıyla geliştirilmiştir. Kulelerin tasarımına dair günümüze ulaşan veriler sınırlı olsa da, antik birincil ve ikincil kaynaklar ile modern araştırmalar, bu göz korkutucu ve devasa ahşap yapıların üzerindeki sır perdesini aralamaya yardımcı olmaktadır.

İncelenen kaynaklar, kulelerin tarihsel gelişiminden çok, projelerini geliştiren antik mühendislerin isimlerini ön plana çıkarır; dizayn ettikleri kuleler genellikle kendi adlarıyla literatüre girmiştir. Kuşatma kulelerinin bazıları fonksiyonel ve modüler oluşları, bazıları kolay elde edilebilen malzemelerle inşa edilebilmeleri, bazıları ise efsanevi özellikleriyle antik kaynaklarda yer almış ve günümüze kadar adını yaşatmıştır.

Tüm bunların arasında, MÖ 305-304 yıllarında Demetrios’un Rodos kuşatmasında kullanılan, Atinalı mimar Epimakhos’un yaptığı kule, dönemin en büyük örneklerinden biri olarak öne çıkar. Devasa boyutları, çok katlı yapısı, ağır ve hafif makinalarıyla adeta küçük bir ordu barındırması ve tekerlekli hareket sistemi, yalnızca dönemin mühendislik kudretini göstermekle kalmaz; aynı zamanda savaşlarda karşı tarafın psikolojisi üzerinde yaratabileceği yıkıcı etkiyi de somut biçimde ortaya koyar.

Mısır ve Mezopotamya uygarlıklarında da kullanıldığı bilinen ve günümüze arkeolojik kayıtları ulaşmış kuşatma kuleleri, savaş teknolojisi tarihinin temel unsurlarından biridir. Hellenistik dönemde görülen çeşitlilik, antik dünyada kuşatma kulelerinin tek tip bir mühendislik ürünü olmadığını, aksine coğrafi koşullar, stratejik hedefler ve mühendislerin yaratıcılığı doğrultusunda farklılaştığını göstermektedir.