Depremde Biten Anıların ve Umutların Sanatla Yaşatılması

Özet

Araştırmanın amacı, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 tarihinde depremde bütün anılarını umutlarını yitiren insanların toplumsal etkilerini sanatla yaşatılmasını incelemektir. Deprem, yerkürede sismik titreşimlerle meydana gelen yer kabuğu kırılmalarıyla oluşan sarsıntılar olarak tanımlanır. Deprem toplum üzerinde bireysel ve toplumsal boyutta olumsuz etkilerde bulunmaktadır. Deprem sadece doğal değil toplumsal bir olaydır. Meydana geldiği bölgelerde toplumun yaşamını dolaylı veya doğrudan olumsuz etkiler bırakmaktadır. Depremle birlikte alt yapı, sanayi ve ekonomik faktörler alt üst olmuş, bu da sosyolojik, psikolojik sosyal ve toplumsal değişimlere neden olmuştur. Aynı zamanda toplumsal dayanışma ile birlikte kültürel olarak bir arada bulunmayı ve yardımlaşmayı gerekli kılmaktadır. Kahramanmaraş ve çevre illerde meydana gelen bu büyük deprem, birçok ailenin hayatlarını, umutlarını ve hayallerini yekeysen etti. Büyük hayaller kuran aileler, çocuklar, öğrenciler ve ebeveynler depremle birlikte ya can vermiş yada hiç unutamayacakları bu yaşanmışları anılarda yaşatacaklardır.
Sanat eserleri terapisttik öznenin kendisidir. Onu şekillendirin kişilerin estetik yaratımlarıdır. Tinsel, zihinsel duygularımızı sanat ile dile getirirken hem zihnimiz hem de ruhsal/tinsel değerlerimizi harekete geçer. Sanat çalışmalarında veya sanat etkinliklerinde kil ile modelleme sanatı öğrenirken toprağa dokunmanın terapistlik etkisinde kalınır. Resim çizerken veya kilden çamurdan heykel yaparken olumsuz olan duygular olumlu duygulara geçirilmiş olunur. Bu nedenle sanat ve yaratıcılığın psikoloji ile ilişkisi kurularak bir terapi ile birleştirilmiştir (Acar ve Düzakın, 2017:4). Hafıza, geçmişte yaşanılanları hatırlama veya hatırlatma anlamı taşır. Hatırlama ise bazen yüzleşmeye bazen de olumlamaya erişebilir. Kişileri geçmiş yaşantılarını hatırlamaya çalıştıklarında ise geçmişi yeniden yaşayamaya ve anlamlandırmaya çalışırlar.
Sanat tarihsel bilinçle birlikte toplumsal ve sosyal olayların kayıtlarını tutarak tarihsel bilinci de sağlar. Sanat insanların kendi kültürlerini, değerlerini, normlarını görsel ve işitsel sanat dallarıyla gelecek nesillere aktarırlar. Bununla birlikte toplumsal hafıza sağlanmış olur. Malatya, Adıyaman ve Kahramanmaraş ilerinde yapılan görsel ve devasal sanatsal deprem anıtların toplum nezdinde acıların taze tuttuğunu, sosyal dayanışma sergilediğini ve bunun dayanışmanın abidesi olduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak; depremde yok olan umutlar, anılar sanatın toplumsal ve kültürel birleştirici gücü ile yeniden inşa edilerek birlik beraberlik ve dayanışma sağlar. Okullarda deprem konulu eğitim projeleri; resim, heykel, şiir, drama gibi sanat etkinlikleri düzenlenerek depremin acı etkileri unutturmaya ve toplumsal hafızalarda yer alması sağlanmış olur.
Anahtar Kelimeler: Deprem, Umut, Anı, Sanat