Dezenformasyon ve Dijital Tehditler Karşısında Aileyi Korumak: İletişimde Bilinç ve Güvenlik
Özet Görüntüleme: 19
/ 
PDF İndirme: 15
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17992277Anahtar Kelimeler:
Dezenformasyon, dijital tehditler, aile içi iletişim, medya okuryazarlığı, siber güvenlik.Özet
Bu makale, dijital çağda dezenformasyon ve siber tehditler karşısında aileleri korumak için iletişim temelli stratejileri incelemektedir. Nicel ve nitel veriler ışığında şekillenen araştırma, yanlış bilginin aileler üzerindeki psikolojik, ekonomik ve sosyal etkilerini (TÜİK, 2024; WHO, 2023) analiz ederek, medya okuryazarlığı, kişisel veri güvenliği ve aile içi diyalog mekanizmalarıyla risklerin nasıl azaltılacağını ortaya koymaktadır. Çalışmanın metodolojisi, alanyazın taramasının yanı sıra, TÜİK, BTK ve ASHB'nin güncel raporlarından elde edilen istatistiklerin ve vaka çalışmalarının sistematik bir analizine dayanmaktadır.
Bulgular, dijital direncin ancak aile içi güven, nesiller arası öğrenme ve toplumsal politikaların entegrasyonuyla sağlanabileceğini kanıtlamaktadır. Araştırma, dezenformasyonun aile içi iletişim kalitesini %45 oranında düşürdüğünü (Counts vd., 2023), ancak medya okuryazarlığı eğitimi ve açık diyalog mekanizmaları olan ailelerde bu tehditlerle baş etme becerisinin anlamlı ölçüde arttığını ortaya koymaktadır. Makale, ailelere yönelik "kaynak analizi", "dijital aile sözleşmesi" ve "acil müdahale protokolleri" gibi somut öneriler sunmakta; aynı zamanda politika yapıcılar için müfredat geliştirme ve düzenleyici çerçeveler oluşturma konularında yol gösterici olmayı amaçlamaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma, dijital tehditler karşısında proaktif bir savunma hattı oluşturmak için aile içi iletişimin güçlendirilmesinin ve sürekli bir öğrenme kültürünün benimsenmesinin zorunlu olduğunu vurgulamaktadır.
Referanslar
Argın, Y. (2021). Sosyal Medya ve İdeal Bedenin İnşası: Diyet İçerikli Instagram Sayfalarında İdealize Edilmiş Kadın Bedenleri Üzerine Göstergebilimsel Bir Analiz. A. Karabulut (Ed.), Dijital Yozlaşma ve Etik (ss. 145-170). Litaratürk. ISBN: 978-605-74654-9-8.
Argın, Y. (2023). Doğal Afetlerde Sosyal Medya Kullanımı: 2023 Kahramanmaraş Depremi Özelinde Twitter Örneği. İnsanat Sanat Tasarım ve Mimarlık Araştırmaları Dergisi, 3(1), 140-165.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı [ASHB]. (2025). Siber Suç ve Siber Zorbalıktan Korunma Rehberi. Ankara.https://aile.gov.tr/media/210321/siber-suc-tan-ve-zorbaliktan-korunma-rehberi_flipbook_du-zenleme-1.pdf
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı [ASHB]. (2025). Çocukların Dijital Risklerden Korunmasında Ebeveyn Rehberi. Ankara. https://www.aile.tr/media/210313/di-ji-tal_ebeveyn-rehberi_flipbook-1.pdf
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu [BTK]. (2023). Dijital şiddet ve siber zorbalık konularında ebeveyn ve çocuk modülleri eğitimleri. Ankara. https://www.btk.gov.tr/dijital-siddet-ve-siber-zorbalik-konularinda-ebeveyn-ve-cocuk-modulleri-egitimleri
Erişen, Y. (2024). Ailede etkili iletişim: İpuçları ve stratejiler. Eğitim Bilimleri Enstitüsü. https://www.yavuzerisen.com/108-ailede-etkili-iletisim-ipuclari-ve-stratejiler.html
Livingstone, S., & Blum-Ross, A. (2020). Parenting for a digital future: How hopes and fears about technology shape children's lives. Oxford University Press.
Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5), 1–6. https://doi.org/10.1108/10748120110424816
Counts, N. Z., Feinberg, M. E., Lee, J., & Smith, J. D. (2023). Modeling long-term budgetary impacts of prevention: An overview of meta-analyses of relationships between key health outcomes across the life-course. Journal of Prevention, Advance online publication. DOI: 10.1007/s10935-023-00744-0
Teyit.org. (2023). Afet dönemlerinde kullanılabilecek teyitçilik araçları. Teyit.org. https://teyit.org/teyitpedia/afet-donemlerinde-kullanilabilecek-teyitcilik-araclari
Teyit.org. (2023). Google'ın dezenformasyon ve medya politikaları: Doğru bilgiye erişimi nasıl etkiliyor. Teyit.org. https://teyit.org/ekipten/googlein-dezenformasyon-ve-medya-politikalari-dogru-bilgiye-erisimi-nasil-etkiliyor
Teyit.org. (2024). Davos: Dezenformasyon ve mezenformasyon küresel risk sıralamasında en üstte. Teyit.org. https://teyit.org/teyitpedia/davos-dezenformasyon-ve-mezenformasyon-kuresel-risk-siralamasinda-en-ustte
TÜİK. (2022). Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Digital-Transformation-in-Households-45587
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Çocuklarda bilişim teknolojileri kullanım araştırması. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Cocuklarda-Bilisim-Teknolojileri-Kullanim-Arastirmasi-2024-53638
UNICEF (2025). Best interests of the child in relation to the digital environment. UNICEF. https://www.unicef.org/innocenti/media/10571/file/UNICEF-Innocenti-Best-interests-child-digital-environment-brief-2025.pdf
Vraga, E. K., & Bode, L. (2022). Correcting misinformation on social media. American Behavioral Scientist, 66(1), 230–240. https://doi.org/10.1177/00027642221118252
Wardle, C., & Derakhshan, H. (2017). Information disorder: Toward an interdisciplinary framework for research and policy making (Council of Europe Report No. DGI(2017)09). Council of Europe. https://rm.coe.int/information-disorder-report-version-august-2018/16808c9c77
World Health Organization. (2023). Battling the bunk — Bringing evidence and citizen engagement to bear in addressing misinformation. WHO. https://www.who.int/news/item/05-09-2023-battling-the-bunk---bringing-evidence-and-citizen-engagement-to-bear-in-addressing-misinformation?
Yüksel, H. Ö. (2025). Aile içi iletişim problemleri ve çözüm önerileri. Halil Ömer Yüksel Blog. https://halilomeryuksel.com/aile-ici-iletisim-problemleri-ve-cozum-onerileri/
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 ASES INTERNATIONAL JOURNAL OF CULTURE, ART AND LITERATURE (ISSN: 3023-5480)
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, 