Dijital Kamusal Alanda Nefretin Söylemi: Volkan Konak Olayı Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz
Özet Görüntüleme: 13
/ 
PDF İndirme: 10
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18020596Anahtar Kelimeler:
Volkan Konak, Dijital Medya, Kamusal Alan, Nefret Söylemi, Temsil, Eleştirel Söylem AnaliziÖzet
Bu çalışma, sanatçı Volkan Konak’ın 2024 yılındaki vefatı sonrasında dijital kamusal alanda ortaya çıkan söylemsel tepkileri ve nefret/linç dinamiklerini karşılaştırmalı bir nitel analizle ele almaktadır. Olayın başlangıç noktası, Çatalca Müftüsü’nün X (Twitter) platformunda yaptığı “Keferenin biriydi, ölmüş gitmiş; böylelerine rahmet okunmaz” paylaşımıdır. Bu açıklamanın Yeni Akit tarafından 15 Aralık 2024 tarihinde “Keferenin biriydi, ölmüş gitmiş Volkan Konak’a rahmet okunmaz” başlığıyla haberleştirilmesi üzerine, dijital kamusal alanda geniş yankı uyandıran bir tepki zinciri oluşmuştur. Kuramsal olarak Habermas’ın kamusal alan yaklaşımı, Castells’in ağ toplumu kuramı ve Stuart Hall’un temsil teorisi temel alınmış; söylem çözümlemesi için Van Dijk’in eleştirel söylem analizi yöntemi uygulanmıştır. Ampirik veri olarak Tele1 ve Halk TV’nin YouTube’da yayımladıkları haber videolarının altındaki kamuya açık kullanıcı yorumları incelenmiştir. Tele1 video kaydında 3.978, Halk TV video kaydında ise 2.145 yorum bulunmaktadır. Çalışmanın örneklemi, nitel derinliği korumak amacıyla her iki videodan amaçlı örnekleme (purposive sampling) yöntemiyle seçilen 50’şer yorumdan, toplamda 100 yorumdan oluşmaktadır. Analizler sonucunda dijital kamusal alanda üç ana eğilim belirlenmiştir: (1) Yas ve empati odaklı söylem kullanıcıların önemli bir kısmı, vefat eden sanatçı için taziye ve anma dilini benimsemiştir. (2) Kurumsal ve etik eleştiri müftüye yöneltilen eleştirilerde insanlık, ahlak ve liyakat temaları öne çıkmıştır. (3) Nefret ve dışlayıcı söylem bazı kullanıcıların hakaret ve aşağılama içeren ifadeleri, dijital linç kültürünün yeniden üretildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, dijital kamusal alanın demokratik tartışma potansiyelinin, hız, anonimlik ve duygusal mobilizasyon etkisiyle kolayca kutuplaşma ve nefret diline dönüşebildiği saptanmıştır.
Referanslar
Castells, M. (2013). İletişim Gücü (E. Kılıç, Çev.). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Couldry, N. (2012). Media, society, world: Social theory and digital media practice. Cambridge: Polity Press.
Creswell, J. W. (2018). Qualitative inquiry & research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Dean, J. (2003). Why the Net is Not a Public Sphere. Constellations, 10(1), 95–112.
Fraser, N. (1990). Rethinking the Public Sphere: A Contribution to the Critique of Actually Existing Democracy. Social Text, 25/26, 56–80.
Habermas, J. (2003). Kamusallığın Yapısal Dönüşümü (M. Sancar & T. Bora, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Hall, S. (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. London: Sage.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Patton, M. Q. (2002). Qualitative research & evaluation methods (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Polat, S., & Bayrak, S. (2025). Dijital kamusal alanda kimlik ve görünürlük: Ağ toplumunda söylem dinamikleri. İletişim Araştırmaları Dergisi, 12(1), 123–138.
Ünal, E. (2025). Dijital medyada görünürlük, kimlik ve kamusal katılım: Sosyal ağlarda söylem biçimleri üzerine bir inceleme. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 68(2), 312–325.
van Dijk, T. A. (2008). Discourse and power. London: Palgrave Macmillan.
Yılmaz, E. (2025a). Yabancı dil öğreniminde sosyal medya kullanımı üzerine nitel bir araştırma. TOJET, 24(3), 1–8.
Yılmaz, E. (2025b). Çocuk medyasında kültürel kimlik ve ideoloji: Caillou ve Nasreddin Hoca’nın karşılaştırmalı analizi. TOJET, 24(3), 1–8.
Yılmaz, E. (2025c). The visible face of popular culture: A critique of the culture industry through TV competitions, media representations, and the case of Nihal Candan. International Journal of Environmental Sciences, 11(18s), 1456–1458.
Yılmaz, E., & Bektaş, M. Ç. (2019). Gazetelerde farklı ideolojiler aracılığıyla ulusal söylemin yeniden üretilmesi. Transilvanya İncelemesi, 27(40), 215–230.
Dijital/çevrimiçi kaynaklar (veri)
Halk TV. “Çatalca müftüsünün Volkan Konak için yaptığı paylaşım tepki çekti!” YouTube video, 15 Aralık 2024. Erişim 6 Ekim 2025. https://www.youtube.com/watch?v=IIixei-CppQ
Tele1. “Çatalca Müftüsü’nden Volkan Konak için skandal sözler…” YouTube video, 15 Aralık 2024. Erişim 6 Ekim 2025. https://www.youtube.com/watch?v=JLdWN7_tdtI
Yeni Akit. “Keferenin biriydi… Volkan Konak’a rahmet okunmaz.” Video/haber sayfası. Erişim 6 Ekim 2025. https://www.yeniakit.com.tr/yorum/video/105904/keferenin-biriydi-olmus-gitmis-volkan-konaka-rahmet-okunmaz
Başka Araştırmacılara Referans Tavsiyesi: Bu çalışma hem dijital kamusal alanın dönüşümünü hem de nefret söylemi – etik söylem ikiliğini Türkiye örneği üzerinden özgün biçimde incelediği için, özellikle şu alanlarda referans olarak önerilebilir:
• İletişim Bilimleri / Medya Çalışmaları derslerinde (Habermas ve Castells çerçeveli analizlerde),
• Söylem Analizi ve Dijital Kültür konulu makalelerde,
• Popüler Kültür ve Kamusal Alan ilişkisini inceleyen çalışmalarda,
• Nefret Söylemi, Dijital Etik, Temsil ve Görünürlük başlıklarında doktora tezlerinde.
Önerilen atıf biçimi (APA 7):Yılmaz, E. (2025). Dijital kamusal alanda nefretin söylemi: Volkan Konak olayı üzerine karşılaştırmalı bir analiz. Kıbrıs Amerikan Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 ASES INTERNATIONAL JOURNAL OF CULTURE, ART AND LITERATURE (ISSN: 3023-5480)
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, 